Wat krachtstroom eigenlijk is
Uit de straat komen drie fasen. Bij een enkelfase-aansluiting is daar één van doorgetrokken naar uw meterkast; bij een driefasenaansluiting alle drie. Tussen een fase en de nul staat 230 volt; dat is wat uw stopcontacten leveren. Tussen twee fasen onderling staat 400 volt. Apparaten met een zware motor of een groot verwarmingselement gebruiken die 400 volt, of verdelen hun vermogen over de drie fasen.
De winst zit in het vermogen. Een enkelfase-aansluiting van 1x25A levert ongeveer 5,7 kilowatt. Een driefasenaansluiting van 3x25A levert ongeveer 17 kilowatt, met dezelfde zekeringwaarde per fase. En omdat het verbruik over drie fasen wordt verdeeld, blijft er meer ruimte over voor de rest van het huis.
Wanneer u het nodig heeft
| Waarvoor | Waarom drie fasen | Verplicht? |
|---|---|---|
| Machines in een werkplaats: draaibank, kolomboor, afkortzaag, compressor, lasapparaat | Draaistroommotoren draaien alleen op drie fasen; zwaar lassen trekt meer dan één fase aankan | Meestal ja |
| Laadpaal van 11 of 22 kW | Op één fase bepaalt uw hoofdzekering wat er kan; 11 kW vraagt drie fasen | Ja, voor 11 kW en meer |
| Warmtepomp, vooral all-electric | Grotere modellen zijn driefasen-uitvoeringen; de aanloopstroom belast één fase zwaar | Vaak |
| Thuisbatterij of zonne-installatie met een driefasenomvormer | Verdeelt laden en ontladen over de fasen en voorkomt scheve belasting | Niet altijd, wel gewenst |
| Horeca- en keukenapparatuur, grote ovens, vaatwastunnels | Vermogen boven wat één fase kan leveren | Meestal ja |
| Een grote inductiekookplaat | Verdeelt de zones over twee of drie fasen | Nee, er is een alternatief op één fase |
Heeft u al drie fasen? Zo ziet u dat
- Kijk naar de hoofdzekeringen. In de hoofdaansluitkast van de netbeheerder, links of boven in de meterkast, zit één zekeringpatroon bij één fase en drie naast elkaar bij drie fasen.
- Kijk op uw jaarnota of in de meterkast. Daar staat het aansluitcapaciteitstype: 1x25A, 1x35A, 1x40A of 3x25A, 3x35A, 3x50A, 3x80A.
- Kijk op de slimme meter. Veel meters tonen L1, L2 en L3 apart. Staat er alleen L1 met een waarde en bij de andere twee niets, dan heeft u één fase.
- Tel de aders van de hoofdkabel. Dit is werk voor een elektricien: de hoofdaansluitkast is verzegeld en van de netbeheerder. Wij hebben zegelrecht, u als bewoner komt er niet aan.
Drie zekeringen naast elkaar? Dan kunt u bijna altijd al krachtstroom aanleggen: het is een kwestie van een groep in de groepenkast, een kabel en een contactdoos.
Verzwaren: wat de netbeheerder doet en wat wij doen
Heeft u één fase en heeft u drie nodig, dan gaat er een aanvraag naar de netbeheerder (in onze regio meestal Liander). Die vervangt de hoofdaansluiting en soms de meter, en rekent daar zijn eigen tarief voor; dat bedrag loopt buiten onze offerte om en verandert per jaar. De doorlooptijd is de lastigste kant: op een druk net kan het weken tot maanden duren.
Wat wij doen: u de gegevens voor de aanvraag geven, de meterkast erop voorbereiden en het werk inplannen zodat de netbeheerder en wij niet op elkaar wachten. Wat wij niet doen: de aansluiting zelf verzwaren. Dat doet de netbeheerder.
Gaat het om een bedrijfspand met een grotere vraag dan 3x80A, dan komt u in het grootverbruik terecht. Daar spelen wachtlijsten door netcongestie, en soms een aansluiting waarbij u afspraken maakt over wanneer u vol vermogen mag afnemen. Voor laadpleinen bij bedrijven is dat op dit moment het grootste knelpunt, vaker dan de techniek zelf.
Stekkers, contactdozen en draairichting
Krachtstroom herkent u aan de vijfpolige CEE-contactdozen: rood voor 400 volt, blauw voor 230 volt. De rode zijn er in 16, 32 en 63 ampère, met per waarde een eigen maat, zodat u een zware stekker niet in een lichte doos krijgt. De perilexdoos achter een fornuis is iets anders: die kan wel drie fasen voeren, maar is geen CEE-materiaal en hoort niet in een werkplaats.
Ook de draairichting telt: verwissel twee fasen en een motor draait de verkeerde kant op. Bij een afzuiging merkt u dat aan minder lucht, bij een draaibank of een pomp kan het schade geven. Wij meten daarom bij oplevering de draaiveldrichting, en dat staat ook in het meetrapport.
Wat er in een werkplaats het vaakst misgaat
- Te dunne kabel over een te lange afstand. Naar een schuur of werkplaats achter op het erf loopt al snel dertig tot zestig meter kabel. Op die lengte telt spanningsval mee: de motor krijgt minder spanning, wordt warm en gaat eerder stuk. De kabel dikker kiezen is goedkoper dan een nieuwe motor.
- Geen aardlekbeveiliging op de machinegroepen. In oudere werkplaatsen ontbreekt die vaak helemaal. In een vochtige of stoffige omgeving is dat precies waar het misgaat.
- Alles achter één aardlekschakelaar. Eén lekkende machine legt dan de hele werkplaats stil, inclusief de verlichting. Verdelen over meerdere aardlekautomaten kost weinig extra bij de aanleg.
- Een onderverdeler die niet is afgezekerd op de kabel. De hoofdzekering thuis beschermt niet automatisch de kabel naar de schuur.
- Geen werkschakelaar bij de machine. Voor onderhoud moet u een machine spanningsloos kunnen maken zonder naar de meterkast te lopen.
Veelgestelde vragen
Wat is krachtstroom precies?
Een aansluiting met drie fasen. Tussen twee fasen staat 400 volt, tussen een fase en de nul 230 volt. Zware motoren en grote verwarmingselementen gebruiken die 400 volt of verdelen hun vermogen over de drie fasen.
Hoe weet ik of ik al drie fasen heb?
Kijk naar de hoofdzekeringen in de meterkast: één patroon betekent één fase, drie naast elkaar betekent drie fasen. Op uw jaarnota staat het ook, als 1x25A of 3x25A. Veel slimme meters tonen L1, L2 en L3 apart.
Wat kost het om te verzwaren naar drie fasen?
Dat bestaat uit twee delen. De netbeheerder rekent een eigen tarief voor het aanpassen van de aansluiting; dat bedrag stelt hij zelf vast en het verandert per jaar. Ons deel is het werk in en vanaf de meterkast, en daarvoor geven wij een vaste prijs nadat wij uw meterkast hebben gezien.
Hoe lang duurt een verzwaring?
Het wachten zit bij de netbeheerder: afhankelijk van de drukte op het net gaat het om weken tot maanden. Een verzwaring vragen wij voor u aan bij de netbeheerder. Ons werk plannen wij zo dat het klaarstaat zodra de netbeheerder komt.
Kan ik een laadpaal van 11 kW op één fase?
Nee. Voor 11 kilowatt heeft u drie fasen nodig. Op één fase bepaalt uw hoofdzekering wat er kan; die meten wij bij de schouw. Wel kan een laadpaal met loadbalancing op één fase precies zoveel laden als er over is; voor veel huishoudens is dat genoeg, omdat de auto toch de hele nacht staat.